Kort antwoord
Lichte spikkeltjes en dun spinsel? Dat is spint. Zet de plant apart, douche hem af en behandel in rondes.
Fijne lichte spikkeltjes op de bovenkant van het blad, een doffe, zilvergrijze glans en later dun spinsel in de bladoksels zijn spint. De mijten zitten aan de onderkant van de bladeren, zijn hoogstens een millimeter groot en geelgroen of roodachtig, dus meestal zie je eerst de schade. Zo weet je het zeker: houd een wit vel papier onder een scheut en tik tegen de bladeren. Puntjes die wegkruipen, zijn mijten. Zet de plant eerst apart van je andere planten en douche hem lauw af, gericht van onderen tegen de onderkant van de bladeren. Kijk daarna om de twee à drie dagen opnieuw, want de eitjes overleven de eerste douchebeurt.
Op kamerplanten gaat het bijna altijd om de bonenspintmijt, Tetranychus urticae. Volwassen mijten zijn tot een millimeter groot, ovaal en hebben acht poten. Het grootste deel van het jaar zijn ze geelgroen met twee donkere vlekken. In de herfst en winter kleuren veel ervan oranjerood, vandaar de oude naam rode spin. De eitjes zijn piepklein, rond en doorzichtig, later crèmekleurig, en liggen met witte vervellingshuidjes aan de onderkant van het blad. Met een loep of een sterk ingezoomde foto op je telefoon zie je ze wel.
De schade zie je eerder dan de mijten: fijne lichte puntjes op de bovenkant van het blad, alsof er met een speld in is geprikt, soms bronskleurig. Later worden bladeren dof, zilvergrijs of geel en vallen ze af. Spinsel ontstaat pas bij een zware aantasting, als fijne draadjes in de bladoksels, tussen bladsteel en stengel en over de scheuttoppen.
Twee snelle tests:
Houd een wit vel papier onder de scheut en tik twee keer tegen het blad. Wat eraf valt en dan gaat lopen, zijn mijten. Stof blijft liggen.
Vernevel wat water over de plant. De druppeltjes blijven in het spinsel hangen en maken het zichtbaar als een web.
Wat op spint lijkt:
Let op
Spint vermenigvuldigt zich het snelst in warme, droge lucht, op planten die te weinig water krijgen en op stoffige bladeren. In huis betekent dat meestal: een plant boven de verwarming in het stookseizoen.
De University of Minnesota Extension noemt spint de belangrijkste plaag op kamerplanten. De mijten gedijen in warme, droge lucht, en die heb je in de winter in een verwarmd huis. Het advies: controleer je planten regelmatig door de bladeren boven wit papier uit te kloppen en naar oranje puntjes te zoeken, en was kamerplanten in de winter regelmatig af.
Spint komt binnen met nieuwe planten, met snijbloemen en in de zomer door het open raam. Heeft één plant het, dan lopen de mijten over bladeren die elkaar raken en laten ze zich aan draadjes naar de volgende plant waaien. Vrouwtjes overleven in kiertjes aan de potrand, op de vensterbank en in plantenresten. Zo krijgt een schoongemaakte plant weer spint. Ook in de bovenste laag potgrond en in blad dat daarop ligt, kunnen ze overleven.
Het vaakst getroffen zijn planten met dun blad die van vochtige lucht houden: calathea en maranta, alocasia, palmen, klimop, croton, schefflera, ficus, dracaena, yucca en citrusplanten zoals de citroenboom. In een droge kamer in de winter krijgen ook vetplanten zoals de jadeplant het.
Stap 1. Zet de plant apart. Haal hem meteen weg uit de groep.
Stap 2. Douche hem grondig af, met lauw water en gericht van onderen tegen de onderkant van de bladeren, de bladoksels en de scheuttoppen. Houd de pot schuin of pak de pot in een plastic zak. Een stevige straal spoelt een groot deel van de mijten weg en scheurt het spinsel kapot. Herhaal dat om de paar dagen zolang je behandelt.
Stap 3. Knip de ergste bladeren weg. Grijs geworden, ingesponnen bladeren herstellen niet en dragen het grootste deel van de kolonie. Doe ze in een zak bij het restafval en neem vensterbank, sierpot en schotel af.
Stap 4. Een toegelaten middel op basis van kaliumzeep, als afdouchen niet genoeg is. Het raakt alleen de mijten die het direct nat maakt. Behandel de onderkant van de bladeren, de bladoksels en de bladstelen volgens de gebruiksaanwijzing. Sommige middelen doden de eitjes niet. Herhaal alleen met de tussenpoos die op het etiket staat en test het eerst op een klein stukje. Kijk na een à twee dagen of daar schade is.
Stap 5. Of een middel op basis van koolzaadolie of paraffineolie. Oliemiddelen verstikken de mijten onder een dun laagje en moeten de plant net zo volledig raken. Op behaarde bladeren, jonge scheuten en berijpte vetplanten kunnen ze vlekken geven, dus test ook hier eerst. Gebruik zeep en olie nooit in de felle zon, boven ongeveer 32 °C of op een plant die te droog staat.
Stap 6. Zet roofmijten in. De roofmijt Phytoseiulus persimilis is de standaard: hij eet alle stadia van spint en werkt het best bij een zware aantasting, kamertemperatuur en een luchtvochtigheid boven 60 procent. Amblyseius (Neoseiulus) californicus redt zich beter bij weinig spint en in drogere, koelere omstandigheden en is geschikt om een aantasting voor te zijn. Als vuistregel geldt ongeveer één roofmijt op tien spintmijten. Spuit een week van tevoren niet meer en geef de roofmijten een aantal weken. Gaasvlieglarven zijn een makkelijke aanvulling. In een groep planten werken natuurlijke vijanden betrouwbaarder dan op één pot in de droge lucht boven de verwarming.
Stap 7. Een toegelaten middel tegen spint. Helpen een paar rondes zeep of olie niet, gebruik dan een middel dat binnenshuis op sierplanten tegen spint is toegelaten, precies volgens de gebruiksaanwijzing. Een algemeen insectenmiddel is de verkeerde keuze: sommige doden de natuurlijke vijanden en maken de aantasting erger.
Stap 8. Blijf controleren. Kijk om de twee à drie dagen op dezelfde plekken en spoel of veeg gevonden mijten weg. Herhaal een spuitmiddel alleen met de tussenpoos van de gebruiksaanwijzing. Na twee controles op rij zonder vondst gaat de plant terug. Controleer de planten ernaast nog weken mee.
Lauw water is het huismiddel dat het best werkt. Stevig van onderen afgedoucht en om de paar dagen herhaald, houdt het de aantasting klein.
Een middel op basis van kaliumzeep dat voor spint op kamerplanten is toegelaten, werkt bij direct contact en moet de mijten ook onder de bladeren en in de bladoksels raken. Houd je aan de verdunning en de tussenpozen op het etiket. Huishoudzeep is geen goede vervanger.
Afwasmiddel is ook geen vervanger. De toevoegingen kunnen vlekken en verbrande randen geven.
Isopropylalcohol van hoogstens 70 procent doodt de mijten die hij raakt, maar kan bladeren beschadigen. Dep het eerst op één blad en bekijk dat na een à twee dagen, voordat je meer behandelt. Gebruik geen brandspiritus. Voor de hele plant zijn herhaald afwassen en een middel waarvan het etiket de plant, spint en gebruik binnenshuis noemt de zachtere weg.
Neemolie werkt zoals andere oliën via een laagje, moet de plant volledig raken, heeft meerdere rondes nodig en kan gevoelige bladeren vlekkerig maken.
Vochtigere lucht remt de mijten, maar maakt geen einde aan een aantasting. Dat besproeien met water spint uitroeit, is niet aangetoond. Zie het als voorkomen.
Een plastic zak over de plant maakt de lucht heel vochtig en is een populaire tip. Hij remt de mijten, maar in de stilstaande vochtige lucht krijgen rot en schimmel vrij spel, en onafhankelijk onderzoek waaruit blijkt dat hij een aantasting beëindigt, hebben we niet gevonden. Probeer je het toch, doe het dan hooguit een paar dagen en lucht elke dag.
Azijn, melk, zuiveringszout en bakpoeder hebben geen aangetoonde werking tegen spint en kunnen bladeren verbranden.
Bij 21 °C duurt het van eitje tot volwassen mijt ongeveer 12 dagen, bij 10 °C ongeveer 55. In de warme, droge lucht van een verwarmd huis is een generatie in minder dan een week rond, daarom groeit het aantal zo snel.
De bestrijding duurt vaak een aantal weken. Controleer om de twee à drie dagen en haal gevonden mijten weg. Herhaal een spuitmiddel alleen met de tussenpoos van de gebruiksaanwijzing. Ook roofmijten hebben tijd nodig, en de omstandigheden die de leverancier aangeeft. Let op nieuwe spikkeltjes op nieuwe bladeren en blijf controleren, ook als twee controles niets opleveren.
Voor mensen en huisdieren niet. Spint zuigt alleen aan planten en bijt geen mensen, katten of honden.
Voor planten wel. Een lichte aantasting verzwakt de plant, een zware zuigt de bladeren leeg, laat ze verdrogen en afvallen, en een zwaar beschadigde plant kan doodgaan. Daarom telt bij spint snelheid meer dan bij de meeste andere plagen.
Of de plant zelf een risico is voor katten of honden, lees je in de verzorgingsgids van die plant.
Spint houdt niet van koele, vochtige lucht, schone bladeren en planten die genoeg water krijgen.
Geef een plant op die grotendeels grijs en ingesponnen is, na een paar rondes de andere steeds opnieuw besmet en makkelijk te vervangen is. Voorlichtingsdiensten raden bij een zware aantasting vaak aan de plant weg te gooien in plaats van hem maandenlang te behandelen. Doe hem in een zak voordat je hem door het huis draagt.
Een waardevolle of grote plant is de weken waard: snoei hem stevig terug tot op de gezonde delen, douche hem af, behandel in rondes en zet roofmijten in.
Gespikkelde en zilvergrijze bladeren worden niet meer groen. Ze blijven zo tot ze afvallen, en je knipt ze alleen weg als de plant genoeg gezond blad houdt.
De nieuwe groei laat zien of je erdoorheen bent. Komt die gelijkmatig groen en zonder puntjes, dan heeft de behandeling gewerkt.
Een sterk verzwakte plant heeft daarna tijd nodig, geen voeding. Zet hem licht, geef water na de vingertest en wacht met voeding tot hij weer groeit.
Of een plant veilig is voor huisdieren of kinderen, lees je in de eigen verzorgingsgids van die plant. Bij een vermoeden van vergiftiging is de dierenarts of de huisarts het juiste adres.
Nieuwe planten, cadeauplanten en snijbloemen zijn de gewone weg waarlangs spint je huis binnenkomt, en bij een bloeiende plant in folie zie je het makkelijk over het hoofd. Controleer hem op de dag dat hij binnenkomt, voordat hij bij je andere planten komt te staan.
Haal folie of papier eraf en gooi het weg. Draai bij een licht raam vijf of zes bladeren om en bekijk de onderkant langs de middennerf, daarna de bladoksels en de scheuttoppen. Lichte spikkeltjes op de bovenkant zijn een reden om beter te kijken.
Klop twee of drie scheuten uit boven een wit vel papier en wacht een paar seconden. Puntjes die gaan lopen, zijn mijten. In de herfst en winter zijn ze vaak oranje of rood.
Om goed te kijken neem je een loep of de camera van je telefoon, volledig ingezoomd. Mijten hebben acht poten en een ovaal lijfje, de eitjes zijn piepkleine doorzichtige bolletjes, en ernaast liggen witte vervellingshuidjes onder het blad. Spinsel in de bladoksels betekent dat de kolonie al groot is.
Daarna staat de plant twee tot vier weken in een andere kamer, of in elk geval zo dat zijn bladeren geen andere plant raken, en je controleert hem om de twee à drie dagen. Een schone eerste controle sluit eitjes niet uit.
Noteer de volgende controle zodra je spint vindt of een plant mee naar huis neemt. Tijdens de behandeling kijk je twee à drie dagen na elke douchebeurt. Douche je op zaterdag, kijk dan op maandag of dinsdag, op dezelfde onderkanten van de bladeren, oksels en scheuttoppen.
Na twee controles op rij zonder vondst mag de plant terug naar zijn plek. Vanaf dan kijk je één keer per week onder de bladeren van je gevoelige planten, tot de verwarming in het voorjaar uitgaat. Nieuwe groei zonder verse spikkeltjes laat zien dat de plant erdoorheen is.
Een nieuwe plant of cadeauplant controleer je op de dag dat hij binnenkomt, drie of vier dagen later nog een keer en daarna wekelijks, tot de twee tot vier weken apart voorbij zijn.
Een stevige lauwe waterstraal spoelt mijten en eitjes weg, maar raakt zelden alle verstopte dieren. Herhaal het afdouchen en de controles. Toegelaten contactmiddelen raken alleen de mijten die ze nat maken, en sommige doden de eitjes niet. Kies zo nodig een middel dat tegen spint op kamerplanten is toegelaten en herhaal het volgens de gebruiksaanwijzing.
Vooral roofmijten: Phytoseiulus persimilis eet alle stadia en Amblyseius californicus is geschikt om een aantasting voor te zijn. Ook gaasvlieglarven en een kleine galmug eten spint. Ze zijn allemaal voor gebruik binnenshuis te koop.
Meestal met een nieuwe plant of met snijbloemen, in de zomer ook door het open raam. Warme, droge lucht van de verwarming laat de mijten daarna snel toenemen.
Meestal een aantal weken. In warme kamerlucht ontwikkelen mijten zich snel. Controleer regelmatig en herhaal een spuitmiddel alleen volgens de gebruiksaanwijzing, tot de controles geen mijten meer laten zien. Bekijk ook nieuwe bladeren en de planten ernaast.
Ja, vrouwtjes overleven in plantenresten, kiertjes aan de potrand en de bovenste laag potgrond. Haal afgevallen blad van de grond en neem potrand, sierpot en vensterbank af als je behandelt.
Voor mensen, katten en honden helemaal niet, want spint leeft alleen op planten. Voor de plant kan een zware aantasting dodelijk zijn.
Herhaald lauw afdouchen of afvegen is de eerste stap. Is dat niet genoeg, gebruik dan een middel dat tegen spint op kamerplanten is toegelaten, volgens de gebruiksaanwijzing. Zelfgemaakte mengsels met huishoudzeep of afwasmiddel kunnen bladeren verbranden.
Zet de plant apart, douche de onderkant van de bladeren herhaaldelijk af en controleer regelmatig. Gebruik zo nodig een middel dat tegen spint op kamerplanten is toegelaten, volgens de gebruiksaanwijzing, en test het eerst op een klein stukje. Roofmijten hebben de omstandigheden nodig die de leverancier aangeeft. Een vaste tussenpoos voor alle middelen bestaat niet.
Draai bij een licht raam een paar bladeren om en bekijk de onderkant langs de nerven, daarna de bladoksels en de scheuttoppen. Klop een paar scheuten uit boven wit papier. Puntjes die lopen, zijn mijten. Zet de plant twee tot vier weken apart en controleer hem om de twee à drie dagen.
Laatst gecontroleerd:
