Kamerplanten in de winter

Zet je planten dichter bij het raam. Een plek op twee meter van het glas die in juli goed werkte, geeft in december te weinig. Zelfs een raam op het zuiden geeft in de winter minder dan een raam op het noorden in juni.

Maak de ramen schoon en schuif zware gordijnen helemaal open. Het klinkt als een detail, maar op een grijze dag maken beide een zichtbaar verschil.

Veeg ook het stof van de bladeren. Een dichte stoflaag kost licht dat de plant nu niet kan missen. Een vochtige doek is genoeg, en voor behaarde bladeren een zacht kwastje.

Draai de potten om de paar weken een kwartslag, zodat de plant niet aan één kant naar het raam toe groeit.

Een groeilamp is de enige echte vervanging voor licht dat er niet is. Hij moet dicht genoeg boven de plant hangen en een aantal uur per dag branden, anders blijft het decoratie.

Een scheut die in de winter lang, dun en bleek uitloopt, is geen groei waar je iets aan hebt. Knip hem in het voorjaar terug, dan loopt de plant in beter licht weer compact uit.

De meeste kamerplanten hebben in de winter minder vaak water nodig, maar niet allemaal en niet volgens een vast schema. Loop vier dingen na voordat je water geeft of besluit te wachten.

De tijd tussen twee gietbeurten wordt langer, de hoeveelheid blijft gelijk. Geef je water, geef dan grondig tot het onder uit de pot loopt.

Een plek direct boven een radiator draait dat om. Daar droogt de kluit sneller uit dan in de zomer, terwijl de plant nauwelijks groeit. Die potten hebben dus vaker water nodig, niet minder vaak.

Gebruik water op kamertemperatuur. Koud water rechtstreeks uit de kraan komt terecht op wortels die aan een verwarmde kamer gewend zijn.

Grond die bij een lage temperatuur nat blijft, is in de winter de meest voorkomende reden dat je een plant verliest. De wortels werken traag, het water blijft staan en daaruit ontstaat wortelrot. Te veel water laat de bladeren ook hangen. Een slappe plant in natte grond moet dus opdrogen en heeft geen extra water nodig.

• Vocht. Voel twee tot drie centimeter diep. Nog vochtig: wachten. Droog: grondig water geven.
• Afvoer. Til de pot uit de schotel of sierpot. Water dat onderin blijft staan houdt de wortels nat, dus giet het ongeveer tien minuten na het water geven weg.
• Licht. Een plant op een donkere plek gebruikt weinig water en zijn grond blijft langer nat. Zet hem dichter bij het raam voordat je iets aan het water geven verandert.
• Actieve groei. Nieuwe bladeren, knoppen of een bloemtak betekenen dat de plant aan het werk is en water nodig heeft zodra zijn grond droog is. Een plant in rust heeft minder nodig.

Raamlicht. Zet de plant zo dicht bij het lichtste raam als de bladeren toelaten. Het licht neemt snel af met de afstand tot het glas, dus een plant een paar stappen de kamer in krijgt veel minder dan een plant bij het raam.

Radiator. Zet planten niet op de vensterbank direct boven een radiator en niet in de warme lucht die ervan opstijgt. Die lucht verschroeit tere bladeren en droogt de grond snel uit. Een tafel of plank naast het raam, buiten die warme luchtstroom, is een betere plek.

Koud glas. In vriesnachten koelen bladeren die tegen de ruit liggen af, en een plant die tussen een gesloten gordijn en het raam staat, zit in ingesloten koude lucht. Laat ruimte tussen bladeren en glas, laat de plant aan de kamerkant van het gordijn staan en leg een houten plankje of een stuk piepschuim onder potten op een koude vensterbank.

Verwarmingslucht is droog, en planten met dunne bladeren zoals varens, calathea’s en kamerpalmen laten dat als eerste zien. Zet ze bij elkaar, of zet de pot op een schaal met kiezels en water, zodat hij boven het water staat en er niet in. Sproeien werkt een paar minuten en vervangt geen van beide.

Bruine punten bewijzen op zichzelf geen droge lucht. Een radiator, koude tocht, een kluit die helemaal uitdroogde, wortels die in water staan en zouten uit voeding geven ook bruine bladpunten. Controleer de grond en de plek voordat je iets verandert.

Weet je niet zeker of een plek licht genoeg is, meet het dan. De Lichtmeter in de Botanicaly-app, onderdeel van Botanicaly Pro, meet het licht waar de bladeren zitten, op Android met de lichtsensor van je telefoon en op een iPhone als schatting via de camera. Hij vergelijkt de meting met het bereik dat de opgeslagen plant nodig heeft. Meet bij daglicht en nog een keer op een ander moment van de dag.

Zet de plant opzij voordat je een raam openzet. Koude lucht recht op warme bladeren laat een treurvijg en andere gevoelige soorten binnen een paar dagen hun blad verliezen.

Geef in de winter geen voeding. Een plant die bij weinig licht nauwelijks groeit, neemt de voedingsstoffen niet op en de zouten blijven in de kluit achter.

De uitzondering zijn planten die nu groeien of bloeien, zoals cyclaam en amaryllis. Die krijgen verdunde voeding zolang ze groeien, zoals hun eigen gids beschrijft. Een kerstcactus krijgt in de winter geen voeding. Bij hem stopt het voeden aan het eind van de zomer.

Verpot in de winter alleen als een probleem je daartoe dwingt, zoals grond die niet opdroogt, zachte bruine wortels of een gebroken pot. Is er geen haast, wacht dan tot het voorjaar.

Stel grotere snoeibeurten ook uit. De plant loopt nu nauwelijks uit en de wonden blijven lang open. Losse beschadigde bladeren mag je altijd weghalen.

Spint is het typische winterongedierte. Warme droge lucht is voor spint ideaal, en in verwarmde kamers neemt het snel toe.

Bekijk regelmatig de onderkant van de bladeren, vooral bij planten boven een radiator. Fijne lichte spikkels op de bovenkant van het blad en dun spinsel in de bladoksels zijn de eerste tekenen.

Wolluizen duiken in de winter ook vaker op. Ze zitten als witte watachtige plukjes in bladoksels en langs stengels en blijven in dichte groei lang verborgen.

Bekijk nieuwe planten en cadeauplanten van de feestdagen goed voordat ze bij de andere komen. Twee weken op een eigen plek is genoeg om een aantasting op te merken.

Niet elke kamerplant wil in de winter een warme woonkamer. Cactussen, veel vetplanten, citrus, oleander en olijfboom willen een lichte, koele plek waar ze heel weinig water krijgen.

Bij veel van die soorten maakt juist die koele rust de bloei van het volgende jaar mogelijk. Een plek die de hele winter warm blijft, kost ze de bloei.

Planten die in de winter groeien of bloeien zijn de uitzondering op minder water geven. Zolang ze actief zijn gebruiken ze water, dus beslist hun grond en niet het seizoen. Elk heeft een eigen regel:

Haal planten die de zomer buiten stonden binnen voordat de nachten koud worden. Controleer ze eerst op ongedierte en spoel de bladeren af.

• Kerstcactus: Staat in de winter meestal in knop of in bloei. Houd de grond dan gelijkmatig vochtig, want droge grond laat de knoppen vallen, en verplaats of draai hem niet. Huisdiervriendelijk (niet giftig).
• Cyclaam: Groeit en bloeit van de herfst tot in het voorjaar. Geef water van onderen als de bovenkant van de grond droog aanvoelt en zet hem koel en licht. Zijn rust komt in de zomer, na de bloei. Giftig voor katten en honden.
• Kamerazalea: Bloeit in de winter en mag niet uitdrogen. Controleer de grond elke dag, geef water als de bovenkant licht droog is en gebruik regenwater als je kraanwater hard is. Giftig voor katten en honden.
• Vlinderorchidee: Een plant die een bloemtak maakt, is aan het groeien. Geef water als de schors bijna droog is en de wortels zilverachtig zijn, en houd water uit het hart van de plant. Huisdiervriendelijk (niet giftig).
• Amaryllis: Houd de grond nauwelijks vochtig tot de scheut zichtbaar is. Geef daarna water zodra de bovenkant begint op te drogen, zolang hij groeit en bloeit. Giftig voor katten en honden.