Wolluis bestrijden

Bijna altijd met een nieuwe plant. Wolluis komt veel voor bij kwekerijen, en de jonge luisjes zijn zo klein dat je ze makkelijk mist. Ze ontstaan niet uit het niets en vliegen niet binnen. In huis lopen de jongen over bladeren en potten die elkaar raken naar de volgende plant.

Binnen zijn het hele jaar alle stadia aanwezig. Een winterpauze is er niet. Oude planten die nooit helemaal schoon zijn geworden, besmetten de rest van je verzameling steeds opnieuw.

Vaak getroffen: vetplanten en cactussen (jadeplant, echeveria, kerstcactus, erwtenplant), wasbloem, orchideeën, Kaaps viooltje, olifantspoot, croton, schefflera, ficus, dracaena, olijfboom en citrusplanten.

1. 1

   Stap 1. Zet de plant apart. Ook uit de buurt van bladeren van andere planten die hij raakte.

2. 2

   Stap 2. Dep elk plukje weg. Doop een wattenstaafje in isopropylalcohol van hoogstens 70 procent en dep alleen de zichtbare wolluizen en eipakketjes. De alcohol lost de was op en het diertje blijft aan het staafje hangen. Neem voor elke ronde een schoon staafje. Sommige bladeren krijgen vlekken van alcohol, dus test het een à twee dagen eerder op een klein stukje blad. Gebruik geen brandspiritus en geen zelfgemaakte sprays met zeep en alcohol.

3. 3

   Stap 3. Spoel de plant af. Met lauw water onder de douche, gericht in de bladoksels en tegen de onderkant van de bladeren. Planten met stevig blad kun je ook afwassen. Zo verdwijnen de luizen die je miste en het plakkerige laagje. Knip scheuttoppen vol plukjes eruit.

4. 4

   Stap 4. Pak een grotere aantasting voorzichtig aan. UC IPM, de plaagvoorlichting van de University of California, noemt een oplossing van 10 tot 25 procent isopropylalcohol in water als spray. Test een à twee dagen eerder een klein stukje, spuit gericht op de wolluizen en spuit niet in de felle zon of op een plant die te droog staat. Meng er geen huishoudzeep door. Kies je een kant-en-klaar middel op basis van kaliumzeep, dan moet het etiket de plant, wolluis en gebruik binnenshuis noemen.

5. 5

   Stap 5. Of een middel op basis van olie. Middelen met koolzaadolie, paraffineolie of neemolie verstikken de luizen onder een dun laagje. Ze moeten de dieren net zo direct raken en kunnen behaarde of berijpte bladeren beschadigen. Test ze dus eerst en volg het etiket.

6. 6

   Stap 6. Natuurlijke vijanden. Het Australisch lieveheersbeestje (Cryptolaemus montrouzieri) eet wolluizen en hun eitjes. Het heeft veel eipakketten nodig, een temperatuur boven 20 °C en een luchtvochtigheid boven 50 procent. Sluipwespen (Leptomastix en verwante soorten) vallen bepaalde soorten wolluis aan vanaf ongeveer 15 tot 18 °C, dus je moet weten welke soort je hebt. Gaasvlieglarven zijn minder kieskeurig en eten ook wolluizen. Ze werken allemaal beter in een groep planten of een serre dan op één pot en hebben een aantal weken zonder spuiten nodig.

7. 7

   Stap 7. Systemische middelen, met mate. Staafjes of gietmiddelen met een systemische werkstof neemt de plant op via de wortels. Tegen wolluis werken ze minder betrouwbaar dan tegen andere zuigende insecten, en ze kunnen bestuivers schaden. Gebruik ze niet op bloeiende planten en pas als deppen en spuiten niet genoeg zijn. Kies alleen een middel dat voor kamerplanten tegen wolluis is toegelaten en volg de gebruiksaanwijzing precies, ook wat daar over huisdieren staat.

8. 8

   Stap 8. Kijk om de drie à vier dagen. Controleer bladoksels, stelen, scheuttoppen, de onderkant van de bladeren, onder de potrand en de buitenkant van de pot. Dep nieuwe plukjes meteen weg. De plant gaat pas terug naar de andere na twee controles op rij zonder vondst. Neem de plek waar hij stond af met een doek.

Een verwante soort leeft op de wortels. Groeit een plant slecht en vind je op de bladeren niets, haal hem dan uit de pot en bekijk de kluit.

Witte, wattige plekjes op de wortels en aan de binnenkant van de pot zijn het teken. Ze lijken op schimmel, maar zitten op het wortelnetwerk zelf.

Spoel in dat geval alle grond van de wortels en zet de plant in verse potgrond in een schoongemaakte of nieuwe pot. De oude grond gaat bij het restafval, niet in de gft-bak en niet in een andere pot.

Bekijk de kluit van deze plant de komende maanden af en toe als je water geeft. Een restje in de grond bouwt de plaag langzaam weer op.

Wortelluis valt het vaakst op bij Kaapse viooltjes en andere kleine potplanten, en meestal pas als je de plant uit de pot haalt.

Isopropylalcohol op een wattenstaafje is het huismiddel dat het best werkt. Gebruik hoogstens 70 procent om te deppen en test het een à twee dagen eerder op een stukje blad. Gebruik geen brandspiritus.

Helpt deppen niet genoeg, kies dan een kant-en-klaar middel op basis van kaliumzeep waarvan het etiket de plant, de plaag en gebruik binnenshuis noemt. Houd je aan de verdunning, de toepassing en de tussenpozen. Het werkt bij contact en moet de luizen echt raken, ook onder de bladeren en in de bladoksels.

Groene zeep, huishoudzeep en afwasmiddel kunnen bladeren verbranden en vervangen geen middel dat voor planten is gemaakt. Test ook een plantenmiddel eerst op een klein stukje en bekijk dat na een à twee dagen. Spuit niet in de felle zon of op een plant die te droog staat.

Glasreiniger duikt in veel tips op omdat er alcohol in zit. Er zitten ook oplosmiddelen en geurstoffen in, in onbekende hoeveelheden. Alcohol die je zelf verdunt, doet hetzelfde en daarvan weet je wat erin zit.

Azijn verbrandt de bladeren sneller dan het de luizen onder hun was raakt.

Neemolie werkt bij contact en heeft meerdere rondes nodig.

Alleen afspoelen haalt een deel van de luizen weg, maar de eipakketten blijven zitten. Combineer het met deppen.

Reken op vier tot acht weken. Een vrouwtje legt in een paar weken 100 tot 200 eitjes of meer, de eitjes in het wasnest overleven elke losse behandeling, en binnen zijn alle stadia tegelijk aanwezig. Behandel wekelijks en controleer om de drie à vier dagen, tot twee controles op rij niets opleveren.

Doe je niets, dan groeit de plaag door, blijven nieuwe scheuten klein, worden bladeren geel en plakkerig en kan de plant bij een zware aantasting doodgaan. In huis verdwijnt wolluis niet vanzelf.

Voor mensen niet. Wolluizen leven alleen op planten en bijten niet. Wie ze aanraakt, houdt hooguit een vettig vlekje op de vinger over.

Voor planten hangt het af van de hoeveelheid. Een paar luizen verzwakken een sterke plant nauwelijks. Een zware aantasting laat nieuwe scheuten verkommeren, maakt bladeren geel en laat ze plakken van honingdauw en roetdauw. Wortelluizen verzwakken een plant zonder dat je iets aan de bladeren ziet.

Of de plant zelf een risico is voor katten of honden, lees je in de verzorgingsgids van die plant.

Zet elke nieuwe plant ongeveer 30 dagen apart en kijk bij het water geven in de bladoksels en onder de potrand.

Bekijk planten al in de winkel en zet planten die je niet schoon krijgt niet bij de rest.

Laat wat ruimte tussen de potten. Planten die dicht op elkaar staan, maken het de jonge luisjes makkelijk.

Houd mieren weg bij je planten. Ze beschermen wolluizen tegen hun natuurlijke vijanden.

Kijk gevoelige planten (vetplanten, wasbloem, orchideeën) één keer per maand na, in de winter vaker.

Bij een zware aantasting raden voorlichtingsdiensten aan de plant weg te gooien in plaats van hem steeds opnieuw te behandelen, vooral als hij makkelijk te vervangen is of als oude plant de rest steeds weer besmet. Doe hem eerst in een zak.

Een waardevolle plant is de moeite waard. Knip de ergste delen weg, verpot hem bij wortelluis in verse grond en een schone pot, en werk stap 1 tot en met 8 af.

Misvormde of gele bladeren herstellen niet. De nieuwe groei laat zien of de plant erdoorheen is.