Rouwvliegjes bestrijden

Rouwvliegjes hebben een vochtig oppervlak met veel organisch materiaal nodig. Een vrouwtje legt tot 200 eitjes in de bovenste laag aarde, en de larven eten daar schimmels, afgestorven materiaal en fijne wortels.

De gebruikelijke oorzaken:

Komen de vliegjes steeds terug, dan staat er bijna altijd nog een pot in de kamer die vochtig genoeg is om in te broeden.

• De aarde droogt bovenin nooit op. Water geven volgens een vast schema, een diepe schotel of water in de sierpot houden het oppervlak nat. Dat is de meest voorkomende oorzaak.
• Herfst en winter. Minder licht en koelere kamers laten de aarde langzamer drogen, terwijl je net zo vaak water blijft geven als in de zomer. Daarom duiken rouwvliegjes vaak in oktober op.
• Verse potgrond. Zakken die open of buiten zijn bewaard, kunnen al eitjes en larven bevatten. Ook een nieuwe plant kan ze in de pot meebrengen.
• Potgrond met veel compost of turf. Die houdt water en voedsel langer vast.

Werk de lijst van boven naar beneden af en stop waar het aantal op de vangplaten daalt. Behandel alle potten in de kamer, want de vliegjes wisselen van pot.

1. 1

   Stap 1. Laat de bovenste laag opdrogen. Steek voor elke gietbeurt een vinger twee tot drie centimeter diep in de aarde. Voelt het daar nog vochtig, dan wacht je. Het gewicht van de pot direct na het water geven en een paar dagen later zegt meer dan het oppervlak. Giet water in de schotel of sierpot na een half uur weg. Een droge bovenlaag vermindert de overleving van eitjes en jonge larven en trekt minder vrouwtjes aan die eitjes leggen. Het aantal rouwvliegjes neemt vaak af, maar blijf de potten controleren.

2. 2

   Stap 2. Geef water van onderen als de plant niet mag uitdrogen. Zaailingen, varens, calathea’s en andere planten die gelijkmatig vocht nodig hebben, krijgen hun water via de schotel. Vul die, laat de pot 20 tot 30 minuten drinken en giet de rest weg. De wortels krijgen water en het oppervlak blijft droger.

3. 3

   Stap 3. Zet gele vangplaten neer. Steek ze laag boven de aarde, waar de vliegjes rondlopen. Ze vangen vrouwtjes die eitjes willen leggen, maar hun echte waarde is de controle. Blijven er van week tot week minder vliegjes op de plaat plakken, dan werkt de rest. In hun eentje maken ze nooit een einde aan een plaag.

4. 4

   Stap 4. Aaltjes tegen de larven. Aaltjes van de soort Steinernema feltiae zijn piepkleine rondwormen die de larven binnendringen. Roer het poeder door het gietwater, geef alle aangetaste potten daarmee water en houd de aarde de weken daarna gelijkmatig vochtig, zonder dat ze doorweekt raakt. Volg het temperatuurbereik van de leverancier voor de potgrond. Volgens Kansas State University werkt S. feltiae het best bij een bodemtemperatuur van ongeveer 15 tot 26 °C. Aaltjes worden gekoeld geleverd, werken niet meer als de verpakking warm heeft gestaan en worden bewaard, gedoseerd en herhaald volgens de leverancier. Kies per pot: droog houden (stap 1) of aaltjes en dan juist vochtig houden. Allebei tegelijk werkt niet.

5. 5

   Stap 5. Of BTI in het gietwater. Middelen met Bacillus thuringiensis israelensis (BTI) werken alleen tegen muggenlarven. Je lost ze op in het gietwater en geeft daarmee water. Volg de verpakking voor de dosering en voor hoe vaak je herhaalt, want dat verschilt per product. Reken op meerdere rondes in een paar weken. De vliegende rouwvliegjes raakt BTI niet, dus de vangplaten blijven staan.

6. 6

   Stap 6. Roofmijten in de aarde. Roofmijten van het geslacht Hypoaspis (tegenwoordig Stratiolaelaps) jagen in de aarde op larven en poppen. Ze zijn een aanvulling als veel potten zijn aangetast en worden net als aaltjes levend en gekoeld geleverd.

7. 7

   Stap 7. Dek het oppervlak af. Een laag grof zand, fijn grind of kleikorrels over het hele oppervlak tot aan de rand van de pot droogt snel op en maakt het eitjes leggen moeilijker. De stad Zürich noemt ongeveer 5 millimeter zand duidelijk werkzaam, de Bayerische Gartenakademie noemt het nut onzeker. Zie het als steun bij stap 1 tot 6, niet als behandeling.

8. 8

   Stap 8. Verpot in verse potgrond. Is een pot na een aantal weken nog steeds aangetast, schud dan zoveel oude aarde van de wortels als de plant verdraagt en zet hem in verse, droog bewaarde potgrond voor kamerplanten in een schone pot. De oude aarde gaat bij het restafval. Een verzwakte plant laat je eerst op krachten komen.

Lucifers met de kop naar beneden in de aarde zijn de bekendste tip. Geen enkele gewasbeschermingsdienst of tuinacademie raadt ze aan, en bewijs dat ze de larven bereiken ontbreekt.

Koffiedik houdt het oppervlak vochtig en voegt organisch materiaal toe, precies waar de larven van leven.

Bakpoeder en kaneel helpen hooguit tegen schimmel op het oppervlak, niet meetbaar tegen de larven.

Afwasmiddel in het gietwater schaadt de wortels meer dan de larven.

Azijnvallen vangen fruitvliegjes goed en rouwvliegjes nauwelijks, omdat rouwvliegjes niet op fruitgeur afkomen.

We raden een zelfgemaakte oplossing van waterstofperoxide als bodembehandeling af. Voor de voorgestelde verdunning ontbreekt betrouwbaar bewijs voor de werking en de veiligheid voor planten. Pas het water geven aan de plant aan, gebruik aaltjes of een toegelaten middel tegen rouwvliegjes in potgrond.

Gebruik neem alleen als het etiket uitdrukkelijk larven van rouwvliegjes, sierplanten binnenshuis en toepassing via het gietwater vermeldt. Volg de dosering en herhaling op het etiket. Kies anders een andere methode.

Aarde verhitten in de oven wordt vaak aangeraden. Voor een kamerplant is verse, droog bewaarde potgrond eenvoudiger.

Vleesetende planten vangen af en toe een vliegje en veranderen niets aan de populatie in de pot.

Bij kamertemperatuur duurt de ontwikkeling van ei tot vlieg ongeveer een maand, in een warme kamer rond 24 °C eerder tweeënhalve week. Na ongeveer een week komen de larven uit, en volwassen rouwvliegjes leven ongeveer een week.

Daarom heeft elke aanpak tijd nodig. Reken op drie tot zes weken voordat de vangplaten leeg blijven: zo lang duurt het tot de larven in de pot dood zijn en er geen nieuwe generatie volgt. Minder vliegjes op de plaat van week tot week betekent dat je op de goede weg bent. Stijgen er na zes weken nog vliegjes op, dan is er nog een pot te nat of onbehandeld.

Niet voor jou en je huisdieren. Rouwvliegjes steken niet, brengen niets over en richten in huis geen schade aan.

Voor planten hangt het af van de leeftijd. Een sterke, goed bewortelde kamerplant merkt er nauwelijks iets van. Zaailingen, stekjes en net verpotte planten kunnen stil blijven staan, verwelken of omvallen als de larven hun fijne wortels opeten. Doe je niets, dan groeit de populatie bij voortdurend natte aarde generatie na generatie verder. Verwelkt een oudere plant, dan zit er vaker te veel water of wortelrot achter dan rouwvliegjes.

Geef water op gevoel met de vingertest in plaats van volgens de kalender, en controleer opnieuw in de herfst als de planten langzamer groeien.

Laat geen water in de sierpot staan. Gebruik potten met een gat in de bodem.

Koop onbeschadigde, droog bewaarde zakken en sluit aangebroken zakken. Mengsels met zand, puimsteen of lava drogen bovenin sneller op.

Zet nieuwe planten een paar weken apart en kijk bij het water geven naar het oppervlak van de aarde.

Haal afgevallen bladeren en bloemen van de aarde.

Laat een gele vangplaat staan in de pot die aangetast was. Die laat een nieuwe generatie zien voordat er vliegjes door de kamer vliegen.

Wil je het risico op de lange termijn verkleinen, dan kun je gevoelige planten overzetten op hydrocultuur. Zonder aarde is de kans veel kleiner, maar algen en plantenresten in de bak kunnen nog steeds larven huisvesten, dus houd hem schoon.

De oude aarde gaat bij het verpotten van een aangetaste plant altijd bij het restafval, nooit in een andere pot.

De plant zelf hoeft zelden weg. Dat komt alleen in beeld bij goedkope, makkelijk te vervangen planten die na zes weken behandeling nog zwaar aangetast zijn en de andere steeds opnieuw besmetten, of bij zaailingen en stekjes waarvan de wortels al zijn opgegeten.

Nieuwe planten en net gekochte zakken potgrond zijn de gewone weg waarlangs rouwvliegjes binnenkomen. Controleer de pot voordat hij bij je andere planten komt te staan.

Til de plant op en kijk naar de bovenkant van de aarde en de afvoergaten. Kleine donkere vliegjes die opvliegen als je de pot verplaatst, slijmsporen op de aarde of doorzichtige larven met een glanzend zwart kopje betekenen dat de rouwvliegjes er al zijn.

Leg een plakje rauwe aardappel met de snijkant op de aarde en til het na twee of drie dagen op. Steek een gele vangplaat laag boven de aarde in de pot en laat die de eerste weken staan.

Voel aan de bovenste twee à drie centimeter aarde. Is die nat, laat hem dan zo ver opdrogen als de plant verdraagt voordat je weer water geeft, en zet de plant twee tot vier weken apart van de andere.

Sluit een aangebroken zak potgrond na gebruik en bewaar hem droog. Potgrond met vliegjes of larven erin gaat niet in je potten.

Reken op drie tot zes weken. Minder vliegjes per week op de platen betekent dat het plan werkt. Je bent er vanaf als de platen bij twee wekelijkse tellingen op rij leeg blijven en een aardappelplakje schoon terugkomt. Laat daarna één plaat staan als vroege waarschuwing in de herfst en winter.

Gebruik je Botanicaly, dan kun je met “Vraag iets over deze plant” (Pro) de pot fotograferen en er een vraag over stellen. Botanicaly leest de foto samen met de verzorgingsgegevens die je voor die plant hebt opgeslagen, stelt mogelijke oorzaken voor en wat je eerst kunt proberen, en zegt wanneer je opnieuw moet kijken. Een foto laat geen larven in de aarde zien en geen enkele app kan beloven dat ze verdwijnen, dus de vangplaten en het aardappelplakje blijven de test. Alles op deze pagina werkt ook zonder de app.