Luchtzuiverende planten

Bladeren nemen gassen op via hun huidmondjes, en in de wortelzone breken micro-organismen een deel daarvan af. Dat proces is echt en gebeurt in elke pot.

Het gaat om de schaal. Een woonkamer bevat veel kubieke meters lucht, die voortdurend wordt ververst via ramen, deuren en kieren, en er komen steeds nieuwe stoffen bij uit meubels, textiel en schoonmaakmiddelen. Tegenover die doorstroming is het bladoppervlak van een paar potten weinig.

Reken er dus niet op dat een groep planten de vervuiling in de kamer merkbaar vermindert. Heb je na een verbouwing last van geuren of uitdampingen, dan is luchten wat snel werkt.

De eerlijkste reden voor deze planten is een andere: ze zien er goed uit, vragen weinig en houden het in huizen en kantoren lang vol.

De planten op bijna elk lijstje komen uit een NASA-rapport uit 1989 (Wolverton, Johnson en Bounds). Daarin stonden planten in kleine, luchtdicht afgesloten kamers, en werd gemeten hoeveel benzeen, trichloorethyleen en formaldehyde er na 24 uur was verdwenen. In zo’n kamer komt geen verse lucht binnen en geen nieuwe uitdamping uit meubels of verf. Een huis is iets heel anders.

In 2019 analyseerden Bryan Cummings en Michael Waring van Drexel University 196 resultaten uit 12 van zulke kamerstudies en rekenden die om naar echte ruimtes. Hun uitkomst: je zou 10 tot 1.000 planten per vierkante meter vloer nodig hebben om evenveel te doen als de gewone luchtverversing van een gebouw. Voor een slaapkamer van 15 vierkante meter zijn dat 150 tot 15.000 potten.

De Britse Royal Horticultural Society (RHS) komt tot dezelfde conclusie: merkbaar betere lucht zou heel veel planten onder bijzondere omstandigheden vragen, en dat is in de meeste huizen niet haalbaar.

Zet de ramen een paar keer per dag een paar minuten wijd open, in plaats van ze de hele dag op een kiertje te laten staan. Die snelle luchtwissel brengt verse lucht binnen en neemt vocht mee naar buiten.

In het stookseizoen is dat ook beter voor de planten zelf. Ze staan dan in de droge lucht van een verwarmd huis, en een korte, flinke luchtwissel koelt de kamer minder af dan een raam dat de hele dag op een kier staat.

Zet geen plant direct in de tocht van een open raam, zeker niet in de winter. Koude tocht bij natte wortels is precies de situatie waarin planten hun bladeren laten vallen.

De scindapsus klimt of hangt en heeft minder licht nodig dan de meeste andere klimplanten. Een rank die te lang wordt, knip je af en laat je in water wortelen.

De vrouwentong heeft van allemaal het minste water nodig. Zijn stevige bladeren slaan zelf water op, dus hij kan ook een paar weken zonder. Natte grond verdraagt hij juist slecht.

De lepelplant laat duidelijk zien wanneer hij water nodig heeft: zijn bladeren gaan hangen en richten zich na het water geven weer op. Zoek je je ritme nog, dan helpt dat.

De drakenboom groeit rechtop en neemt weinig vloerruimte in. Hij kan goed tegen kameromstandigheden en reageert op hard gietwater het eerst met bruine bladpunten.

De bergpalm (Chamaedorea) blijft klein genoeg voor een kast of bijzettafel en verdraagt een plek wat verder van het raam beter dan de meeste palmen.

De zwaardvaren vraagt van dit rijtje de meeste aandacht. Hij wil gelijkmatig vochtige grond en houdt niet van droge lucht door de verwarming, maar vult een plek in de halfschaduw snel.

De zamioculcas staat met zijn dikke, glanzende bladeren ook in een donkere hoek en overleeft langere droge periodes. Hij groeit wel langzaam.

Of een van deze planten een probleem is voor huisdieren of kinderen, lees je in de eigen verzorgingsgids van die plant.

Planten geven via hun bladeren water af. In een droge kamer met veel grote planten merk je dat eerder dan welk zuiverend effect ook.

Hoeveel het uitmaakt, hangt af van het bladoppervlak, de temperatuur en hoe vaak je lucht. Eén klein plantje op het dressoir verandert niets, een groep grotere planten in een hoek van de kamer eerder wel.

Zet de potten bij elkaar als je daar gebruik van wilt maken. Tussen de bladeren blijft de vochtigere lucht langer hangen dan wanneer de planten los door de kamer verspreid staan.

Een plant die doodgaat, zuivert helemaal niets. De belangrijkste stap is daarom elke plant een plek te geven met het licht dat bij hem past, en daarna water te geven naar hoe de grond aanvoelt.

Stem het water geven af op de soort. Veel van deze planten vinden het prima als de bovenste twee à drie centimeter opdroogt. De zwaardvaren geef je al water als de bovenkant begint op te drogen, want zijn kluit mag niet uitdrogen. Leeg daarna de schotel.

Veeg de bladeren af en toe af met een vochtige doek. Stof op grote bladeren neemt licht weg, en bij het afvegen zie je plagen vroeg.

Houd nieuwe planten na aankoop een paar weken apart en bekijk ze, voordat ze bij je andere planten komen te staan. Nieuwe planten brengen soms plagen mee.

Veel potten in een kamer die weinig wordt gelucht, betekenen veel grond die lang vochtig blijft. Op de bovenkant ontstaat dan makkelijk een witte aanslag, en in de vochtige laag ontwikkelen zich rouwvliegjes.

Allebei los je op dezelfde manier op. Laat de bovenste laag grond tussen twee keer water geven opdrogen en leeg de schotel na het water geven.

Zet je planten in de slaapkamer, doe dan hetzelfde. Het probleem daar zijn niet de planten zelf, maar grond die steeds nat is in een kamer die nauwelijks wordt gelucht.

Begin bij het licht. Kijk hoeveel daglicht de plek krijgt die je in gedachten hebt, en kies op basis daarvan, in plaats van te kopen van een lijstje.

Neem twee of drie soorten met een vergelijkbare waterbehoefte als ze samen staan. Een vrouwentong naast een zwaardvaren dwingt je tot twee verschillende ritmes op één plek.

Liever groot dan veel. Eén grote plant met veel blad doet in de kamer meer dan zes kleine potjes, en geeft minder werk.